Herinneringen die tot leven komen dankzij de natuur
Onder begeleiding van beeldend kunstenaar Mandy den Elzen en met hulp van vrijwilligers Theo en Elly is onlangs een reminiscentiedoos geïntroduceerd op onze afdelingen.
Middels een workshop gingen onze bewoners aan de slag om ‘de Mastbos ontdek-doos’ te maken. Een moment rond natuurlijke materialen die bewoners helpt herinneringen naar boven te halen. Terwijl de doos wordt klaargezet en bewoners aanschuiven, blijkt al snel hoe eenvoudig een kastanje, dennenappel of geur een persoonlijk moment kan oproepen. De reminiscentiedoos is een middel dat via zintuigen toegang geeft tot herinneringen die anders verborgen blijven.
Ruimte voor gesprek
Mandy gebruikt in haar werk natuurlijke materialen. “In de natuur heeft elke structuur een functie,” vertelt ze. “De verschijningsvorm is altijd verbonden met de plek en het moment. Dat vind ik heel bijzonder.”
De Mastbos ontdek-doos is een vervolg op een eerder project waarin Mandy samen met hen materialen uit de tuin van Park Zuiderhout verzamelde, droogde en inlijstte. Een echt herbarium, compleet met namen, observaties, datum en vindplaats. Het idee ontstond tijdens een presentatie over het Mastbos, waar onverwacht veel verhalen loskwamen. “Maar toen was er niet de tijd om daar dieper op in te gaan,” zegt Mandy. “Met de ontdek-doos kan dat wel.”
Een doos die uitnodigt tot ontdekken
Mandy heeft de materialen die ze voor de ontdek-doos verzamelde met zorg gekozen. Haar bezoeken aan het Mastbos van Breda vormen de basis voor materialen die niet alleen mooi zijn, maar verhalen dragen en herinneringen oproepen. De doos bevat oude foto’s, kastanjes, eikels, dennenappels, mos, schors, takken, olie met dennengeur, bladeren op hout voor extra reliëf en zelfs een vergrootglas.
Wanneer iemand een dennenappel oppakt, de dennengeur uit het doosje ruikt of foto’s uitstalt alsof het op een nachtkastje staat, ontstaat er ruimte voor een moment dat betekenisvol is omdat het van hén is. Soms komt er een glimlach, soms een anekdote, soms even stilte.
Herinneringen los maken
Mandy begeleidt dit proces niet door te sturen, maar door te beginnen: door te vragen, te luisteren, te wachten. Je stelt een kleine vraag en er komt een verhaal los. Vragen als “Heeft u ooit een ijsje gehaald bij de kraam in het bos?” blijken genoeg om herinneringen los te maken. En soms is stilte net zo waardevol. De een vertelt meteen, de ander geniet van het sorteren van kastanjes of het insteken van foto’s in een mapje. “Het begeleiden van de workshop is maatwerk.”
Soms is er een moment dat eruit springt. Mandy vertelt over een bewoner die jarenlang op boten had gevaren. “Bij het zien van foto’s met wolken begon hij meteen de soorten wolken op te noemen: ‘stapelwolken, cumulus…’
Een plek waar bewoners zichzelf kunnen hervinden
Bij het tonen van een schijfje hout telt Mandy samen met bewoners de jaarringen. Dan vraagt ze: “Als u een boom zou zijn, hoeveel jaarringen heeft u dan?” Het levert vaak een glimlach op.
Alles gaat aan het einde van het uurtje terug in de doos. Zo wordt de Reminiscentie doos meer dan een activiteit en een verzameling natuurlijke materialen. Het wordt een plekje op de afdeling waar bewoners zichzelf kunnen hervinden, waar samen aan gewerkt is en waar de verhalen ontstaan.
Het project laat zien hoe kunst en zorg elkaar kunnen raken. Een klein begin, met een kastanje of foto, kan uitgroeien tot een moment dat de dag van een bewoner bijzonder maakt.
.png)
